|
|
| ..::
Opis miasta Kartuzy ::.. |
Kartuzy położone są wśród otaczających lasów,
nad dwoma
jeziorami: Klasztornym i Karczemnym w najpiękniejszej
części Pojezierza Pomorskiego, krainie geograficznej
POJEZIERZE KASZUBSKIE zajmującej obszar liczący ok. 8.000
km2.
Pojezierze Kaszubskie zajmuje zaledwie część dużego
obszaru, na którym
miejscowa ludność posługuje się językiem kaszubskim -
regionu
etnograficznego zwanego - KASZUBAMI.
Kaszuby rozpościerają się od wybrzeża Bałtyku na północy,
po Bory Tucholskie
na południu oraz od okolic Bytowa i Chojnic na zachodzie
po Skarszewy
i Gdańsk na wschodzie.
Kaszubi to rodzima grupa słowiańskiej ludności Pomorza,
potomkowie
historycznych Pomorzan.
Kartuzy - stolica powiatu kartuskiego, administracyjnie
należy do województwa
pomorskiego i stanowi 2,7% jego powierzchni. Leżą w
odległości 32 km na
południowy zachód od Gdańska. Układ komunikacyjny miasta
jest bardzo
dogodny. Można stąd wyjechać w następujących kierunkach:
Gdynia,
Gdańsk, Sopot, Słupsk, Bytów, Lębork, Wejherowo,
Kościerzyna. Bardzo dogodne
połączenia autobusowe z Tójmiastem oraz sąsiednimi
powiatami powodują, że
Kartuzy są dobrym punktem wyjściowym dla organizowania
wycieczek po
Pojezierzu Kaszubskim. Znajdujący się w odległości 20 km
od Kartuz
Międzynarodowy Port Lotniczy w Rębiechowie to gwarancja
szybkiego
połączenia z krajami Europy.
Kolegiata Kartuska
XIV - wieczna Kolegiata jest najcenniejszą pamiątką
przeszłości, będąca
pozostałością zespołu klasztornego Zakonu Kartuzów.
Gotycki kościół z
kamienia i cegły, z unikatowym w skali kraju dachem w
kształcie wieka
trumny, który przypomina o dewizie zakonników "Memento
mori" czyli
"Pamiętaj o śmierci". Kościół ten rozpoczęto budować w
1381 roku z
inicjatywy Gdańskiego Patrycjusza Jana Thiergarta.
Podstawowe wymiary
kościoła to: 49,75 m długości, 12,50 m szerokości i 11,90
m wysokości muru.
W dolnej części został wykonany z nieociosanych polnych
kamieni a od
poziomu okien z cegły.
Tuż nad głównym wejściem do kościoła znajduje się
charakterystyczna
figurka anioła śmierci z ruchomą kosą. Jest to zakończenie
wahadłowe
zegara z jedną wskazówką zegarową, który znajduje się w
balustradzie
chóru.
Po prawej stronie w kaplicy św. Brunona zostało
zlokalizowane mauzoleum
Szczepańskich. Znajduje się tu krypta pod posadzką oraz
dwa kamienne
zabytki: płyta zamykająca wejście do krypty grobowej oraz
epitafium
wmurowane w ścianę. Wyposażenie kaplicy dopełnia ołtarz
św. Brunona oraz
ława z baldachimem. Natomiast w Złotej Kaplicy znajduje
się fragment,
najcenniejszego zabytku gotyckiego: ołtarza głównego.
Jest to jedyny relikt gotyckiego wyposażenia kościoła.
Wzdłuż północnej i południowej ściany świątyni, pomiędzy
Złotą Kaplicą a
prezbiterium zachwycają wspaniałe stalle rzeźbione w
drewnie z XVI wieku.
Ozdobione są one wizerunkami apostołów, eremitów i
świętych oraz
postaciami ewangelistów i scenami przedstawiającymi Mękę
Pańską. Godne
uwagi są także reliefy balustrad wypełnione uskrzydlonymi
główkami
aniołów, palmetami i jabłkami granatów. Motywy dekoracyjne
stalli są tak
bogate i rozmaite, że nie powtarzają się.
Bliżej barokowego ołtarza znajduje się wykonany w 1677
roku tron
celebransa o bardzo bogatym opracowaniu rzeźbiarskim.
Kościół
Poklasztorny w Kartuzach wyróżnia się także zachowaniem w
prezbiterium,
jedynego na terenie naszego kraju umieszczonego w
pierwotnym miejscu,
obicia ściennego ze złoconego kurdybanu, czyli specjalnie
wyprawionej skóry
cielęcej, owczej lub koziej, której dekoracja polegała na
złoceniu,
wytłaczaniu i malowaniu. Każdy z 42 prostokątów kartuskich
kurdybanów
zdobi otwarta asymetryczna kompozycja.
Godne uwagi są także obrazy ścienne, które nie są jednak
na miarę potęgi
i bogactwa klasztoru. Do najcenniejszych należą
najstarsze, dwa płótna z
"Ukrzyżowaniem" (1639 r.) a także cztery również
siedemnastowieczne ze
scenami "Zwiastowania", "Opłakiwania", "Ukrzyżowania" i
"Michałem
Archaniołem". Na ogólną liczbę 8 ołtarzy,
w nawie znajduje się aż 5 ołtarzy: główny i cztery boczne.
Ołtarz główny jest późnorenesansowy, bogato
złocony i trójkondygnacyjny. Centrum wypełnia obraz ze
sceną
Wniebowzięcia NMP z 1687 r. po którego obu stronach
znajdują się
wyrzeźbione postacie apostoła Jana z
Kielichem i Jana Chrzciciela z barankiem.
Również wnętrze zakrystii kościoła mieści się w sobie
kilka bardzo
interesujących obiektów. Są to: piękny ołtarz z 1739 r.,
wyposażenie
zakrystyjne z XVIII w. oraz2 umywalnie kapłańskie
prezentujące wyjątkowo
rzadko spotykane, monumentalne rozwiązania ozdobione
płaskorzeźbami. Na
ścianach zakrystii zawieszone są obrazy o tematyce
religijnej i dziejach
klasztoru. Prawdziwą rewelacją jako obiekty dawnej
kultury, stanowią dwa
ruchome rokokowe żelazne wieszaki na ręczniki z bogatą
ornamentyką.
Pozostałością dawnego klasztoru jest też erem ( mieszkanie
zakonnika),
studnia część muru okalającego dawny klasztor budynki
gospodarcze
i refektarz.
Refektarz
Refektarz stanowił północną ścianę małego krużganku, w
którego centrum
znajdował się wirydarz. Jeszcze dzisiaj na murach
refektarza widoczne są, od
strony kościoła poklasztornego ślady sklepień małego
krużganku.
Monumentalna architektura tej gotyckiej, halowej
konstrukcji o powierzchni
około 160 m2 świetnie sprawdza się dzisiaj, gdy refektarz
został życzliwie
użyczony przez obecnego proboszcza ks. prałata Henryka
Ormińskiego na
galerię sztuki współczesnej GALERIA REFEKTARZ, która
powstała w 1995r.
Lokalizacja: Kartuzy, ul. Klasztorna 5
Kościół poewangelicki p.w. św. Kazimierza
Budowa kościoła trwała od 1 grudnia 1885 roku do 1
sierpnia 1887 r.,
kamień węgielny został położony przez superintendenta D.
Taubego z
Gdańska w 1886 r. Kamień ten, z wyrytą datą zachował się
do dziś i można
go zobaczyć w najniższej partii wieży po stronie
wschodniej. Kościół
zbudowany jest z czerwonej cegły, z wysoką 50 - metrową
wieżą, pokryty
miedzianą blachą. Jego jednonawowe wnętrze kryte jest
jedynie drewnianym
stropem. Budynek ma 10 okien ostrołukowych oraz 2 okrągłe
w elewacji
zachodniej. W oknach tych znajdują się witraże,
przedstawiające głównie
apostołów. Ten dawny kościół luterański, do dzisiaj
zachowany w prawie nie
zmienionym stanie, od początku swojego powstania stał się
dominującą
budowlą na kartuskim Rynku.
MUZEUM KASZUBSKIE IM. FRANCISZKA TREDERA
Muzeum prezentuje bogate zbiory etnograficzne poświęcone
rolnictwu,
rybołówstwu, ceramice,gospodarstwu domowemu, obrzędowości
oraz sztuce
ludowej Kaszub. Placówka gromadzi również zabytki związane
z historią
Kartuz. Bardzo rozwinięta jest również działalność
naukowa. Muzeum wydaje
"Zeszyty Muzealne".Można tu także zapoznać się z "Nutami
kaszubskimi"
i zobaczyć "Klëki" - symbol władzy sołeckej i laski
pasterskie.
Lokalizacja: Kartuzy, ul. Kościerska 1
GAJ ŚWIĘTOPEŁKA-ALEJA FILOZOFÓW- WYSPA ŁABĘDZIA
W pobliżu zespołu poklasztornego położonego nad jeziorem
Klasztornym
znajduje się kompleks leśny zwany Gajem Świętopełka.
Częścią gaju jest
Alej Filozofów biegnąca wzdłuż brzegu jeziora
Klasztornego. Dawniej było to
ulubione miejsce rozmyślań braci zakonnych. Dzisiaj
mieszkańcy chętnie tu
spacerują spędzając miłe chwile w otoczeniu pięknej
przyrody. Wędrując
Aleją Filozofów dojdziemy do równie urokliwego miejsca
zwanego Wyspą
Łabędzia. Latem odbywają się tu weekendowe imprezy
plenerowe.
ŁAWKA ASESORA
Ławka Asesora to szczególny punkt widokowy, z którego
można podziwiać
wspaniałą panoramę miasta. Kiedyś jeden z asesorów radców
miał chętnie
i często siadać na tym miejscu i uraczać się pięknem
krajobrazu. Z tego
powodu nowe miejsce widokowe zostało nazwane "ławką
asesora". W 1911r.
Towarzystwo Upiększania Miasta ustawiło tam ławkę do
wypoczynku.
Lokalizacja: Kartuzy, ul. Chmieleńska
FIGURA MATKI BOSKIEJ KRÓLOWEJ KORONY POLSKIEJ
W 1903r. w parku na przeciwko dzisiejszego Urzędu Gminy
stanął pomnik
pruskiego wojaka, który był symbolem świetności oręża
pruskiego, a tym
samym był znienawidzony przez ludność Kartuz Po odzyskaniu
niepodległości
odkuto od cokołu pruskiego chorążego, a na jego miejsce
postawiono
kamienny pomnik Matki Bożej Królowej Korony Polskiej,
staraniem
rezerwistów Dowództwa Okręgu Kaszubskiego w Gdańsku.
Wykonał go
artysta rzeźbiarz z Poznania Marcin Rożek. W czasie
okupacji hitlerowskiej
miejscowi Niemcy zburzyli ów pomnik ustawiając na cokole z
powrotem
pruskiego wojaka.14 października 1945r. na cokole stanęła
obecna figura
Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej. wykonał ją mistrz
kamieniarski Pan
Miąskowski z Kartuz. Dzisiaj pod pomnikiem odbywają się
uroczystości
patriotyczne z okazji Konstytucji 3 Maja i Święta
Niepodległości 11 listopada.
W tym samym parku znajduje się też obelisk upamiętniający
500- lecie
Kartuz.
PLAC św. BRUNONA
W 1948 na placu tym stanęła ponownie kapliczka z figurką
św. Brunona
( usunięto ją w 1941r.) wykonana przez miejscowego murarza
Józefa
Formelę.
GÓRA SPICZASTA
Warta odwiedzenia jest też Góra Spiczasta na szczycie
której odbudowano
kapliczkę św. Krzyża. Na szczyt wzniesienia prowadzą
specjalnie wytyczone
oświetlone ścieżki.
|
|
 |
| ..:: Ciekawostka ::.. |
|
|
|
|
|
